Alzheimer Belirtileri

Alzheimer hastalığı, demans olarak adlandırılan hastalıkların en sık görülen formu olarak anlatılabilir. Bunama olarak da isimlendirilen demans, zihinsel becerilerin zayıfladığı durumlara verilen isimdir. Alzheimer hastalığı da bu rahatsızlıkların en çok görülen türü, bazı değerlendirmelere göre demans sorununun nedenidir.

Alzheimer, yaşın ilerlemesiyle ortaya çıkan ve zihinsel becerilerin zayıflamasıyla kendilerini gösteren demans (bunama) hastalıklarının en çok görülen türüdür.

Bellekle ilgili ve benzeri zihinsel bozukluklarla birlikte giden hastalıkların tamamını ifade etmek için kullanılan demans, tek bir hastalık ismi değildir. Beynin beklenen ve mutlaka gerçekleşen bir durumu olmayan demans, beyinde bir takım değişikliklere neden olan ve kendilerine özgü bulguları olan hastalıkların genel adıdır.

Alzeheimer Nedir?

Alzheimer hastalığı ise beynin bazı bölümlerinin hasar görmesi sonucunda, öncelikle bellek olmak üzere günlük işlevlerde ve davranışlarda bozulma oluşmasına neden olan, entelektüel faaliyetlerde sorunların yaşanmasına sebebiyet veren bir hastalıktır.

Alzheimer, yaşın ilerlemesiyle birlikte görülen unutkanlıkla ortaya çıkan bir hastalıktır. Unutkanlık, pek çok kişinin arada sırada karşılaştığı bir sorundur. Çoğu kişinin yorgunluk veya stresli iş ortamları gibi nedenlerle karşılaştığı unutkanlık, günlük yaşamı etkileyen bir problem değildir. Alzheimer hastalığı sırasında ortaya çıkan unutkanlık ise, basit unutkanlık olarak isimlendirebileceğimiz diğer durumun aksine günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyen bir sorundur.

Daha çok 65 yaş üzerinde bulunan kişilerde görülen Alzheimer, beynin hasar görmesi neticesinde bellek problemlerinin ve unutkanlığın ortaya çıkmasına, günlük işlevlerde ve davranışlarda bozulma oluşmasına neden olan bir hastalıktır.

Alzheimer hastaları, unutkanlıkla başlayan problemlerin hafıza ve konuşma gibi becerileri de etkilediği bireylerdir. Beyin fonksiyonlarındaki bozukluklar nedeniyle ortaya çıkan Alzheimer, hastanın düşünme becerisini önemli şekilde etkileyen bir sorundur. Günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyen Alzheimer, ilk belirtiler ortaya çıktıktan sonra 7-8 yıl içinde ölüme yol açabilen önemli bir hastalıktır. Hastalık ileri yaşlarda ortaya çıkan bir hastalık olduğu için, söz konusu ölüm vakalarının ‘yaşlanma sonucu gerçekleşen ölümler’ olarak değerlendirilebileceği kabul edilebilir. Ama bu durum Alzheimer hastalığının çok önemli bir sorun olduğu gerçeğini değiştirmez.

Görülme Sıklığı

Demans hastalıklarının tamamı genellikle 50 yaş üzerinde görülen yani ileri yaşlara özgü olduğu kabul edilen hastalıklardır. Alzheimer hastalığı da genellikle 65 yaşın üzerinde görülen bir hastalıktır. 40’lı veya 50’li yaşlarda da ortaya çıkabilir ama bu yaşlarda görülme sıklığı fazla değildir. 65 yaşın üzerindeki her 15 bireyden birisinde görülebilen hastalığa yakalanma riski her 5 yılda ikiye katlanmakta, 80-85 yaş üzerinde bulunan kişilerin yarısında görülebilen bir hastalık haline gelmesine neden olmaktadır.

65 yaş üzerinde %5-6 oranında görülen Alzheimer, sonraki her 5 yıllık dönemde görülme sıklığı 2’ye katlanan bir hastalıktır. İlerleyen yaşla birlikte ortaya çıkma ihtimali önemli şekilde yükselen bir rahatsızlık olduğu söylenebilir.

Ülkemizde 300 bin Alzheimer hastası bulunmaktadır. Dünyadaki Alzheimer hastalarının sayısı ise 20 milyon kişi civarındadır. Bu rakamın gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Ortalama insan ömrünün uzaması ve dünya nüfusunun yaşlanması, Alzheimer hastalığından etkilenen kişilerin sayısının artmasına neden olmaktadır. Yani zaman ilerledikçe nüfusun daha büyük bir bölümünü, daha büyük bir yüzdesini etkilemeye başlayan, gelecekte daha büyük bir yüzdesini/oranını etkilemesi beklenen bir hastalıktır. 2050 yılında dünyadaki Alzheimer hastalarının sayısının 40 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Aynı tahminler ülkemizdeki Alzheimer hastalarının sayısının da hızla artacağını, 2050 yılındaki Türkiye’nin, dünyada en çok Alzheimer hastası bulunan 4. ülke olacağını ortaya koymaktadır.

Alzheimer Nedenleri

Alzheimer hastalığının kesin nedeni saptanamamıştır. Ama hastalığın nedenleri arasında genetik faktörler, sinirsel iletimin bozulması, beyinde protein birikimi, beyin hücrelerinin ölümü, çeşitli zehirli maddeler gibi faktörler olduğu bilinmektedir.

Alzheimer hastalığına yakalanma ihtimalini artıran yani Alzheimer hastalığı için risk nedenleri olarak kabul edilen faktörler şunlardır:

İlerleyen yaş, bazı hastalıklar ve genetik faktörler, Alzheimer hastalığına yakalanma riskini artıran faktörlerdir.
  • İlerleyen yaş, Alzheimer hastalığına yakalanma riskini artıran önemli bir faktördür. 65 yaş sonrasında her 5 yılda bir 2’ye katlanan risk, 80 yaşın üzerindeki kişiler için %40-50 oranlarına kadar çıkmaktadır. Ama yapılan araştırmalar hastalığın gizli bir şekilde 20-30 yıl öncesinde başladığını, 40-50’li yaşlarda tanı konulabileceğini ve tedaviye/önlem almaya başlanabileceğini ortaya koymaktadır.
  • Kadınların ortalama yaşam sürelerinin erkeklerden uzun olması, Alzheimer hastalığına yakalanan kişiler arasında bulunan kadınların sayısının daha fazla olmasına yol açmaktadır.
  • Depresyon, kardiyovasküler hastalıklar, tiroid hastalıkları, hiperlipidemi, diyabet, Alzheimer hastalığına yakalanma riskini artıran faktörler olarak kabul edilmektedirler.
  • Alzheimer vakalarının %1-5’inin doğrudan genetik faktörlerle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Hastalığa yol açabildiği düşünülen pek çok gen tespit edilmiştir. Yapılan tüm çalışmalar sayesinde ulaşılan sonuç, Alzheimer hastalığı vakalarının yaklaşık 4’te 1’inin ailevi/genetik bir özellik taşıdığını ortaya koymuştur.
  • Düşük eğitim düzeyine sahip olan kişilerde daha çok görülen hastalık, eğitim seviyesi yükseldikçe görülme sıklığı azalan bir rahatsızlıktır.
  • Geçirilen kafa travmaları da Alzheimer nedenleri, risk faktörleri arasında gösterilmektedirler.
  • Beyinde patolojik olarak biriken proteinlerin varlığı, biyobelirteç olarak isimlendirilen ve beyin omurilik sıvısından elde edilebilen Abeta 42 ve tau proteinleri, Alzheimer hastalığının ortaya çıkma riskini artıran faktörlerdir. Hatta biyobelirteçler sayesinde, hastalığın ortaya çıkmadan 20-30 yıl öncesinde tespit edilebileceğini gösteren çalışmalar vardır.

Alzheimer Belirtileri

Basit unutkanlıklarla başlayan Alzheimer, erken dönemde ve sonrasında aşağıda sıralanan belirtilerin ortaya çıkmasına neden olan bir hastalık olabilir. Bu belirtilerden bir tanesi ya da birkaç tanesi, Alzheimer hastalığına işaret eden belirtiler olabilirler.

Alzheimer hastalığının önemli belirtileri unutkanlık, karar vermekte zorlanma, kelimeleri bulmakta güçlük çekme, ruh halindeki değişiklikler ve sorumluluk almaktan kaçınma hali olarak sıralanabilir.
  • İsimleri unutma, anahtarlarını veya parasını kaybetme, koyduğu yeri bulamama gibi giderek günlük yaşamı daha çok etkilemeye başlayan unutkanlıklar,
  • Eşyaların farklı yerlere koyulması ve koyulan yerlerin unutulması,
  • Yemek yapamama veya randevularını kaçırma gibi günlük işlerde sorun yaşanmaya başlanması,
  • Kelimeleri bulmakta ve sıraya koymakta (konuşmakta) zorluk çekilmesi,
  • Davranışlarda ve ruh halinde değişiklikler meydana gelmesi, insanları suçlama, karakter özelliklerinin değişmesi,
  • Bilinen yolları, tarihleri hatırlayamamak, hesap yapamamak,
  • Pratik düşünmekte ve karar vermekte (basit konularda bile) güçlük çekilmesi,
  • Sorumluluk almaktan kaçınılması, Alzheimer hastalığının belirtileri olabilir.

Alzheimer Tanısı

Doktorun hasta ve yakının verdiği öyküyü dinleyerek oluşturduğu Alzheimer şüphesi, demans varlığını gösteren tarama testleri sayesinde Alzheimer tanısının konulmasını sağlar.

Alzheimer tanısı, hasta öyküsünün alınmasının ardından çekilen beyin filmi, kan tahlilleri, laboratuvar testleri ve Mini Mental Durum Testi gibi tarama testleri sonrasında konur.

Mini Mental Durum Testi gibi tarama testlerinin yanı sıra beyin filminin çekilmesi, kan tahlilleri ve laboratuvar tetkikleri, Alzheimer tanısının kesinleşmesini ve hastalığın diğer hastalıklardan ayrılmasını sağlar.

Alzheimer Tedavisi

Alzheimer hastalığının kesin tedavisi yoktur. Geri dönüşü olmayan bir hastalık olan Alzheimer, kullanılan ilaçlar sayesinde semptomların hafiflemesinin ve ona eşlik eden hastalıkların tedavi edilmesinin amaçlandığı bir hastalıktır. Tedavinin asıl amacı, hastanın yaşam kalitesinin artırılmasıdır.

Alzheimer tedavisi olmayan bir hastalıktır. Hasta yakınlarının önemli görevler üstlendikleri tedavi süreci, hastanın semptomlarının hafifletilmesini ve yaşam kalitesinin artırılmasını hedefleyen bir süreçtir.

(Tedavi sürecinde) Hasta yakınlarına önemli görevler düşer. Hastanın beslenmesine dikkat etmeleri, hastaya özgüven ve cesaret aşılamaları, hastanın duygularını paylaşmaları gerekir. Hastanın hobilerinin kısıtlanmaması, yapılacak işlerin ya da eşyaların yerinin kâğıtlara not edilmesi, hastanın araba kullanmasına engel olunması ve gerektiğinde şoförlüğünün yapılması uygun olacaktır. Bu zor bir süreç olacağı için, hasta yakınlarının destek almaları, hastanın ilerideki dönemlerde bakım durumu hakkında bilgi edinmeleri tavsiye edilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir