Lösemi Belirtileri

Lösemi, kan hücrelerinin üretildiği kemik hücrelerini etkileyen bir kanser türü olarak tanımlanabilir. Özellikle 15 yaşın altındaki çocuklarda görülen kanser türleri içinde sahip olduğu %35’lik payla dikkat çeken lösemi, çocuklarda görülen kanser türleri arasında ilk sırayı almaktadır.

Lösemi Türleri

Lösemi türlerini akut ve kronik lösemiler olarak ikiye ayırarak inceleyebiliriz.

Akut Lösemiler

Akut lösemiler, Akut Lenfoid Lösemi (ALL) ve Akut Myeloid Lösemi (AML) olmak üzere iki alt başlıkta incelenen hastalıklardır.

Akut lösemilerin Akut Lenfoid Lösemi (ALL) olarak isimlendirilen türü, çocuklarda görülen tüm lösemilerin %80’ini oluşturmaktadır.

Akut Lenfoid Lösemi (ALL)

Lenfosit olarak adlandırılan olgun kan hücrelerine dönüşmesi gereken lenfoblast isimli olgunlaşmamış kan hücrelerinin(lösemik hücrelerin) sayısının arttığının gözlemlenen lösemi tipidir. Akut lenfoblastik lösemi ve Akut lenfositik lösemi olarak da isimlendirilen hastalık, lenfoblastlarin sayılarının çok miktarda artmasına ve (genellikle) lenf hücrelerinde birikerek şişlikler oluşturmalarına neden olur.

ALL, çocukluk çağında gözlemlenen lösemilerin %80’ini oluşturan ve çocukluk döneminde en çok görülen kanser türüdür. Genellikle 10 yaş ve altında bulunan çocuklarda görülen ALL, yetişkinlerde de görülebilen ama görülme sıklığı daha az olan bir lösemi türüdür.

Akut Myeloid Lösemi (AML)

Akut Miyeloblastik Lösemi, Akut Miyelojenik Lösemi, Akut Granülositik Lösemi, Akut Nonlenfositik Lösemi gibi isimlerle de anılan Akut Myeloid Lösemi (AML), beyaz kan hücreleri arasında bulunan granülositlerin ve monositlerin, blast isimli öncü hücrelerinin olgunlaşma süreçlerinin bozulması nedeniyle ortaya çıkar. Lösemi hücreleri olarak adlandırılan bu anormal hücreler, kemik iliğinde ve kanda birikmeye başlarlar.

Yetişkinlerde en çok görülen lösemi tipi olan AML, yetişkinlerde 100 binde 3-5 oranında görülen bir lösemi türüdür. Yetişkinlerde görülen lösemilerin %20’sini, ergenlerde görülen lösemilerin yarısını oluşturan bir hastalıktır.

Kronik Lösemiler

Olgun kan hücrelerinin görevlerini yapamayan hücrelerin aşırı üretildiği kronik lösemiler, daha yavaş ilerleyen ve sonuçları akut lösemiler kadar ağır olmayan hastalıklardır. Kronik lösemiler de temel olarak iki alt gruba ayrılarak incelenebilirler.

Kronik lösemiler daha çok yetişkinlerde görülen lösemi türleridir.

Kronik Lenfoid Lösemi (KLL)

Tam olarak olgunlaşmış lenfositler gibi görünen ama vücudu enfeksiyonlara karşı koruyamayan anormal hücrelerin aşırı üretildiği (kemik iliğinde) hastalıktır. Anormal hücreler kemik iliğinin yanı sıra kanda ve lenf nodlarında bulunurlar.

Genellikle 60-70 yaşlar arasında görülen KLL, tüm lösemilerin %30’unu oluşturan bir hastalıktır.

Kronik Myeloid Lösemi (KML)

Olgun hücreler gibi görünmesine rağmen fonksiyon kaybı bulunan myeloid hücrelerin aşırı üretimi ile karakterize bir hastalıktır. Hiç normal hücre kalmayana kadar devam eden bu durum (KML hastalığı), Philadelphia kromozomu denilen kromozom anomalisinin ortaya çıkmasına da neden olabilir.

Genellikle 25-60 yaşlar arasında ortaya çıkan KML, yetişkinlerde görülen lösemilerin %20-30’unu oluşturan bir lösemi türüdür.

Lösemi Nedenleri

Lösemi, nedenleri kesin olarak saptanamayan hastalıklardan bir tanesidir. Hastalığa yakalanma riskini artırdığı tespit edilen bazı faktörler ise şunlardır:

Radyasyona maruz kalınması, lösemiye yakalanma riskini önemli oranda artıran bir faktördür.
  • Radyasyona maruz kalmak en önemli risk faktörüdür(radyoterapi gibi radyasyon tedavileri de riski artırmaktadır). II. Dünya Savaşı’nda Japonya’da kullanılan atom bombaları, bölgede görülen lösemi vakalarının sayısının önemli ölçüde artmasına neden olmuştur.
  • Diş röntgenleri ve BT taramaları gibi teşhis röntgenleri de çocukları ve yetişkinleri düşük miktarda radyasyona maruz bırakan yöntemlerdir. Teşhis röntgenlerinin lösemi hastalığının ortaya çıkmasında etkili olup-olmadığı kanıtlanmamıştır ama lösemi riskini artırabileceği düşünülen faktörler arasında sayılmaktadırlar.
  • Sigara içmek akut miyeloid lösemi riskini önemli oranda artıran bir faktördür.
  • Benzen başta olmak üzere kimya endüstrisinde kullanılan bazı kimyasallar, lösemi riskini artıran maddeler olarak gösterilmektedirler. Benzen, benzinde ve sigara dumanında da bulunan bir maddedir.
  • Kemoterapi sırasında kullanılan bazı ilaçlar, akut miyeloid lösemi veya akut lenfositik lösemi hastalıklarına yakalanma ihtimalini artıran etkenlerdir.
  • Ailede lösemi öyküsü olması, kronik lenfositik lösemi hastalığı bulunan yakın bir akraba olması, aynı hastalığa yakalanma ihtimalini artıran bir durumdur.
  • Down sendromu ve bazı diğer kalıtsal hastalıklar, Myelodisplastik sendrom ve bazı diğer kan hastalıkları, İnsan T-hücresi lösemi virüsü I tipi enfeksiyonu, farklı lösemi türlerine yakalanma ihtimalini yükselten sağlık sorunlarıdır.

Lösemi Belirtileri

Lösemi rahatsızlığında diğer kan kanserlerinde de kansızlığa bağlı olarak ortaya çıkan şu belirtiler gözlemlenebilir:

Soluk cilt diğer kan kanserlerinde olduğu gibi lösemi hastalığında da ilk görülen belirtiler arasında yer alır.
  • Soluk bir cilt,
  • Halsizlik,
  • Efor sırasında görülen nefes darlığı,
  • Çabuk yorulma

Akut lösemilerde yukarıda sıralanan belirtilerle birlikte görülebilen diğer belirtiler ise şunlardır:

  • İştahsızlık,
  • Kilo kaybı,
  • Gece terlemeleri,
  • Sık tekrarlayan ve tedaviyle bile kontrol altına alınamayan enfeksiyonlar ve ateş,
  • Cilt altında kanamalar, küçük (toplu iğne başı kadar) ve kırmızı döküntüler, kolayca ortaya çıkan morarmalar,
  • Burun kanamaları,
    Lösemi belirtileri arasında halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı gibi semptomlar da yer alır.
  • Diş eti kanamaları, diş etlerinde kabarma olması,
  • Kemik ağrıları,
  • Koltuk altı lenf bezlerinde, boyundaki lenf bezlerinde ve karında şişlik olması, akut lösemi nedeniyle ortaya çıkan belirtiler olabilir.

Lösemi Tanısı

Lösemi tanısı ve hastalığın türünün belirlenmesi/aşamasının tespit edilmesi dikkatli bir fiziksel muayenenin yanı sıra ileri tanı yöntemleriyle incelemeler yapılmasını gerektirir.

Lösemi tanısı fiziksel muayenenin yanı sıra kemik iliği biyopsisi ve kan tahlilleri gibi ileri tanı yöntemlerinden faydalanılarak konur.

Kan sayımı ve gerekli biyokimyasal incelemeler, kemik iliği biyopsisi, kemik iliği veya kandan alınan numunelerin genetik olarak incelenmesi, lösemi tanısının konulmasını sağlayan yöntemlerden öne çıkanlardır.

Lösemi Tedavisi

Kemoterapi, indüksiyon tedavisi (başlangıç aşamasında ilaç tedavisi), gönüllü donörlerden (kan verenlerden) alınan kanın veya kandaki özel hücrelerin hastaya verilmesi, KLL gibi lösemi türlerinin ileri evrelerinde uygulanan immünoterapi (hedefe yönelik ilaçlar ve antikorlar), kök hücre nakli gibi yöntemler, lösemi hastalarının tedavisinde kullanılan tedavi yöntemleridir.

Lösemi tedavisinde kullanılan çeşitli tedavi yöntemleri kemoterapi, indüksiyon tedavisi, kök hücre nakli ve immünoterapi olarak sıralanabilir.

Hastalığın türüne ve hastanın durumuna (yaş, hastalığın riski ve bulunduğu aşama vb.) göre belirlenen tedavi yöntemi, lösemi hastalığının tamamen tedavi edilmesini sağlayabilir. Lösemi hastası her 5 çocuktan 4’ü tamamen tedavi edilebilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir