Otizm Belirtileri

Otizm, 3 yaşından önce başlayan, sosyal etkileşime ve iletişime zarar veren, sözel iletişimde ve sözel olmayan iletişimde sorunlar yaşanmasına neden olan, tekrarlayıcı ve sınırlı davranışlarla, kısıtlı ilgi alanları ile kendisini gösteren, ömür boyu devam eden karmaşık bir gelişimsel bozukluktur.

Yaygın sosyal etkileşim ve iletişim anomalileri ile şiddetli derecede sınırlı ilgi ve aşırı yineleyici davranış olarak görülen bir psikolojik durum bozukluğu olan Otistik spektrum bozukluğundan (OSB) farklı bir rahatsızlık olan otizm, tanımında örneklenen belirtiler nedeniyle OSB’den ayrı bir sorun olduğunu gösteren bir rahatsızlıktır. Kalıtsal kökenli olduğu bilinen ama kalıtsallığının genlerin etkileşimlerinden mi ya da nadir görülen mutasyonlardan mı olduğu belirlenemeyen otizm, yine de genetik olduğu kabul edilen rahatsızlıklardan birisidir.

Otizm Nedenleri

Kalıtsal olduğu kabul edilen otizmin ortaya çıkmasına neden olabilen ya da tetikleyebilen bazı etkenler olduğu kabul edilir. Bu etkenler şu şekilde sıralanabilir:

Otizm nedenleri kesin olarak tespit edilemeyen, genetik faktörler nedeniyle ortaya çıktığı düşünülen bir rahatsızlıktır.
  • Otizmle ilişkili genetik materyaller: serotonin reseptörü, GABA reseptörü, HOX genleri. Hastalığın tek yumurta ikizlerinde görülme (iki kardeşin de hasta olma ihtimali) ihtimalinin çift yumurta ikizlerinde görülme ihtimalinden daha yüksek olması, hastalığın kalıtsal bir rahatsızlık olduğu yönündeki düşünceleri destekliyor. Tek yumurta ikizlerinden birisinde otizm görüldüğünde ikizinde görülme ihtimalinin %77’ye çıkması, otizm ile genetik arasındaki bağlantıyı gösteriyor ama tam olarak açıklamıyor. Çift yumurta ikizlerinde bu oran %31 iken, ikiz olmayan kardeşlerde söz konusu olan oran %20 seviyesinde bulunuyor.
  • Anne babanın ileri yaşlarda olması, çocuğun dünyaya geldiği anda annenin 35 yaş ve üzerinde ya da babanın 40 yaş ve üzerinde bulunması, bebekte otizm sorunu görülme ihtimalini artıran faktörler olarak görünüyor.
  • Doğum sırasında gerçekleşen komplikasyonlar, örneğin oksijen alınamaması, çocukta otizm görülme ihtimalini artıran bir etken olarak görülüyor.
  • Annenin hamilelik ve doğum sırasında geçirdiği hastalıklar da otizm gelişme ihtimalini yükselten faktörler arasında sıralanıyorlar.

Anne babanın olumsuz davranışlar, kötü ebeveynlik örnekleri sergilemesi ya da çocuk aşıları gibi faktörler, otizm oluşmasına etki eden faktörler arasında bulunmuyor. Yapılan bilimsel araştırmalar bu durumların otizm probleminin oluşmasına katkı yaptıklarına dair herhangi bir kanıt bulamamıştır.

Otizm Belirtileri

Çocuklarda görülen başlıca otizm belirtileri şunlardır:

Çocuğun göz teması kurmaması, ismi söylendiğinde bakmaması, bazı sözleri alakasız ortamlarda bile sürekli tekrar etmesi, sallanmak veya çırpınmak gibi bazı hareketler sergilemesi, otizm şüphesinin oluşmasını sağlayabilen ve değerlendirme yapılması gerektiğini gösteren belirtilerden bazılarıdır.
  • Çocuğun başkalarıyla göz teması kurmaması,
  • Kendisine söylenen sözleri duymuyor gibi davranması,
  • İsmi söylendiğinde bakmaması,
  • Akranlarının oynadığı oyunlara ilgi göstermemesi ve oyuncaklarla oynamayı bilmemesi,
  • İstediği şeyleri parmağıyla göstermemesi,
  • Bazı sözleri, kelimeleri sürekli olarak tekrarlaması, alakasız ortamlarda bu sözleri söylemesi,
  • Sallanmak veya çırpınmak gibi normal olmayan hareketlerinin olması,
  • Konuşmada güçlük çekmesi, akranlarının gerisinde kalması,
  • Gözlerinin bir şeylere takılıp kalması,
  • Aşırı hareketli olması,
  • Sürekli olarak kendi bildiği gibi davranması,
  • Günlük yaşamında yaptığınız düzen değişikliklerine tepki vermesi,
  • Eşyaları sıraya döndürmek veya döndürmek gibi bazı hareketler yapması, çocukta otizm sorununun olduğuna işaret eden, bu durumu araştırmak amacıyla değerlendirme yapılması gerektiğini gösteren belirtiler olabilir.

Otizmli Çocuklar ve Aileleri

Otizm bazı kaynaklarda hastalık olarak nitelendirilen bir sorundur. Otizmi hastalık olarak değil de gelişimsel bir bozukluk, bir rahatsızlık olarak düşünmek daha mantıklı olabilir. Ebeveynler için zor bir durum olan otizmli çocuğa sahip olma durumu, otizm problemini sökülüp atılması gereken bir hastalık olarak düşünüldüğünde daha zor bir hale gelebilir.

Otizmli çocuklar ve aileleri toplumsal desteğe ihtiyaç duyan, sosyal destek faktörleri sayesinde otizmle yaşamayı daha kolay öğrenen bireyler olarak gösterilebilirler.

Otizm erken belirlendiğinde ve uygun önlemler alındığında pozitif sonuçlar alınabilen bir sorundur. Ailenin sosyal ilişkilerinin bozulmasına da sebep olabilen otizmli bir çocuğa sahip olma hali, uzmanlardan alına destekler ve sosyal destek faktörleri sayesinde daha kolay bir hale gelebilir. Toplumun otizm konusunda bilinçlenmesi, ebeveynlerine bağlı bir yaşam sürdüren otizmli çocuklara ve ailelerine sosyal destek faktörleri sağlanması, otizmle mücadele etmeye çalışan, daha doğrusu otizmle birlikte yaşamaya çalışan çocuklar ve aileler açısından çok önemli bir faktör olarak gösterilebilir.

Otizm Tanısı

Otizm tanısı, yukarıda bazıları sıralanan belirtilerden en az 6 tanesine sahip olan çocuklara konur. Bu belirtilerden en az iki tanesi sosyal etkileşim sorunlarına ilişkin belirtiler arasında bulunmalıdır. Görülen belirtilerden en az birer tanesinin de iletişim sorunları ve sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlar kategorilerine ait olması gerektiği kabul edilmektedir. Belirtilerden en az birinin 36 ay önce var olması gerekmektedir.

Otizm tanısının konması, sorunla uygun şekilde ilgilenilmeye başlanmasını sağlayan, sosyal destek gibi faktörlerin de harekete geçmesini sağlayan bir durumdur.

Tanı koymak amacıyla çocuğa fiziksel muayene yapılması, ikisi ebeveyn ile görüşmeden oluşan Otizm Tanı Görüşmesi – Gözden Geçirilmiş yöntemi ya da çocuk ile etkileşim ve gözlemi içeren Otizm Tanı Gözlem Ölçeği yöntemi gibi yöntemlere başvurulması gerekebilir.

Otizm Tedavisi

Otizm hastalık olarak kabul edilmese bile, erken teşhis ve tedavi yöntemleri sayesinde iyi sonuçlar alınan bir sorun ya da rahatsızlık olarak gösterilebilir.

Otizm etkilerinin yoğunluğu hastalara göre değişir. Tedavi ve eğitim kişiye özel planlanmalıdır. Ailelerin de mutlaka içinde olması gereken otizm tedavi yöntemleri şu şekilde gösterilebilir:

Otizm tedavisi, bazı ilaçların kullanımının yanı sıra kişiye özel planlanan eğitimlerden, terapilerden ve sosyal destek faktörlerinden oluşan bir tedavi süreci olarak gösterilebilir.
  • Davranışsal eğitim ve yönetim: Otizmli çocuğun iletişim becerilerini geliştirmeyi hedefleyen, sosyal becerilerini geliştirmeye ve kendi kendine yardım etmeye başlamasına çalışan bir eğitim şeklidir.
  • Özel Terapi: Çocuğun konuşma becerisinin (iletişim yetenekleri) ve fiziksel yeteneklerinin (motor beceri eksikliğinin) geliştirilmesini hedefleyen terapilerdir.
  • İlaçlar: Hiperaktivite, anksiyete, depresyon ve obsesif-kompülsif etkileri gibi problemleri en düşük seviyeye indirmek amacıyla kullanılan ilaçlardır.
  • Sosyal Destek Faktörü: Otistik çocuğun yanı sıra ailelerinin otizmle mücadele etmesine, otizmle yaşamaya alışmalarına destek olan, toplumun farklı katmanlarından ve ailenin yakınlarından gelen destektir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir