Sıtma Belirtileri

Sıtma, dünyada paraziter hastalıklar arasında en fazla ölüme yol açan hastalık olup, dişi anofel sivrisinekleri tarafından insanlara bulaştırılan hastalık yapıcı bir grup parazit olan plazmodiumların yayılmasına neden olduğu ateşli bir hastalıktır.

Sıtma Hastalığının Tarihçesi

Dünyada daha çok malarya adıyla bilinen hastalık, ilk olarak Antik Mısırlılar tarafından tanımlanmış olan bir hastalıktır. M.Ö. 400 civarlarında Hipokrat tarafından da tanımlanan ve bataklık bölgelerde görüldüğü, ateş ve dalak büyüklüğüyle seyrettiği bildirilen, tespit edilen bir hastalıktır.

Sıtma tarih boyunca önemli salgınlara ve çok sayıda ölüme yol açtığı bilinen, günümüzde de dikkatle takip edilen bir hastalıktır.

Tarih boyunca çeşitli uygarlıklar tarafından tanımlanan ve önemli kayıplara yol açan hastalık olarak bilinen sıtma, yakın dönemlerde de salgınlarla ve ölüm vakalarıyla kendisini gösteren bir hastalık oldu. Sıtma,  I.Dünya Savaşını izleyen yıllarda Rusya’daki 60 bin ölüm, 1934’te Seylan’daki 100 bin ölüm, 1938’de Brezilya’daki 14 bin ölüm, 1941’de Nil Vadisi, Mısır’da 12 bin ölüm, 1975’te Haiti’de 75 bin ölüm gibi çok sayıda ölüme ve önemli salgınlara yol açtı.

Sıtma Mikrobu

Sıtma mikrobu olarak da bilinen Plazmodiler, mikroskopta görülen ve amibe benzeyen tek hücreli parazitlerdir. İki safhada gerçekleşen çoğalmalarının ilk safhasını (cinsi üreme safhası) sivrisineklerde tamamlarlar. Çoğalmalarının ikinci safhası, insan alyuvarlarında gerçekleşen cinsî olmayan çoğalma safhasıdır. Sivrisineklerin içinde eşeyli olarak üreyen parazit, insanlarda ya da başka bir omurgalı konakta eşeysiz olarak çoğalabilecek, hastalık yaratabilecek duruma gelmektedir.

Sıtma, Plazmodiler olarak bilinen ve mikroskopla görülebilen tek hücreli parazitler nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır.

Sivrisineklerle bulaşan mikrop ve hastalık, hastalıklı kan nakilleri yoluyla veya bulaşık şırıngaların kullanılması nedeniyle de yayılabilir, insanlara bulaşabilir.

Bu parazitin 5 farklı türü (P.falciparum, P.vivax, P.ovale, P.malariae ve P.knowlesi) hastalığa yol açabilen türlerdir. Bu parazitin insanda hastalığa yol açan 4 türü ve neden oldukları hastalıkların özellikleri şunlardır:

Sıtmaya yol açan parazitin döngüsü
  • Pîasmo-dıum vivax: Afrikalıların dirençli olduğu tersiyana sıtmasına yol açan parazit, Asya’da, Avrupa’da ve Akdeniz ülkelerinde sıtmaya yol açan mikroplardan birisidir. Hastalığın bu türünde ateşin 48 saatte bir yükseldiği, nöbetlerin 48 saatlik aralıklarla geldiği gözlemlenir.
  • Plasmodi­um malariae: Hindistan, Asya ve tropikal Afrika’da görülen quartana sıtmasını yapar. Az görülen bu hastalığın nöbetleri 72 saatte bir gelmektedir.
  • Plasmodium falciparum: En ağır şekilde seyreden falciparum sıtmasının ya da diğer adıyla kötü huylu tersiyana sıtmasının etkeni olan parazittir. Nöbetleri 36-48 saatte bir gelen ve bu parazitin neden olduğu hastalık, beyin sıtması ve karasu humması diye isimlendirilen biçimlere doğru ölümcül şekilde gelişebilen bir hastalıktır.
  • Plasmodium ovale: İyi huylu tersiyana sıtmasının erkeni olan parazittir. Hastalık az görülen ve genellikle Batı Afrika’da tespit edilen, 48-50 saatlik aralıklarla gelen nöbetlere yol açan bir sıtma türüdür.

İnsanda hastalığa yol açan bu sıtma mikrobu türlerinin dışında, Plasmodium knowlesi olarak isimlendirilen, hastalığın maymunlara ve onlardan insanlara geçmesine sebep olabilen bir parazit daha vardır. Çoğunlukla Güney Doğu Asya’da görülen hastalık, 24 saatlik aralıklarla görülen nöbetlere yol açar.

Sıtma Belirtileri

Sıtma hastalığı nedeniyle ortaya çıkabilen semptomlar şunlardır:

Sivrisineklerden insanlara bulaşan sıtma, ateş, terleme, titreme gibi belirtilere neden olan bir hastalıktır.
  • Ateş,
  • Titreme,
  • Terleme
  • Kas ağrısı
  • Baş ağrısı,
  • Bulantı,
  • Kusma,

Kuluçka süresi ortalama 7 gün olan hastalık, genellikle sivrisinek ısırığını talip eden 7-30 gün içinde ortaya çıkan bir hastalıktır. Ender durumlarda birkaç ay sonra kendisini gösterdiği belirlenmiştir. Bir yıla kadar uzayabilen ortaya çıkma süresi, çok daha az karşılaşılan bir durumdur. Sıtma tedavi edilmediğinde nöbet, akut solunum sıkıntısı sendromu, bilinç bulanıklığı, böbrek yetmezliği, koma ve ölüm gibi komplikasyonlara yol açabilir.

Sıtma Tedavisi

Sıtmanın kesin tanısı mikrobiyolojik inceleme yoluyla konur. Belirtileri gösteren ve endemik bölgeye seyahat etmiş olan hastalarda sıtma şüphesi oluşması halinde yapılan test, sıtma hastalığının erken teşhis edilmesini ve falciparum sıtması gibi türler söz konusu olduğunda hastanın hayatının kurtarılmasını sağlayabilir.

Sıtma tedavisinde hastanın sürekli yatakta kalması ve kuvvetli besinlerle beslenmesi gerekir. Çeşitli sıtma ilaçları ise hastalığın durumuna göre verilen ilaçlardır.

Sıtma teşhisi konulan hastaların devamlı yatakta kalmaları ve kuvvetli besinlerle beslenmeleri gerekir. Klorokin, primakin ve kinin gibi tedavi edici maddeler/ilaçlar ise hastalığın durumuna göre verilen ilaçlardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir